Σαν σήμερα, πριν 74 χρόνια ιδρύθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO – World Health Organization), ένας φορέας ο οποίος αποσκοπεί στη συντήρηση και προώθηση της σωματικής και ψυχικής υγείας του σύγχρονου ανθρώπου “παντού και με κάθε μέσο”. Η παρούσα κλιματική αλλαγή, η διετής πλεόν πανδημία και ο τρόπος ζωής του σύγχρονου ανθρώπου έχουν δράσει συνεργιστικά στο να αυξηθούν τα ποσοστά νοσηλείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι τρεις κύριες αιτίες θανάτου παγκοσμίως αποτελούν τα καρδιαγγειακά νοσήματα, οι διάφοροι τύπου καρκίνου και ο σακχαρώδης διαβήτης ΙΙ. Συγκεκριμένα, όσον αφορά το γυναικείο φύλο, τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν τη Νο 1 αιτία θανάτου παγκοσμίως, με τις γυναίκες να σημειώνουν μεγάλα ποσοστά μη έγκαιρης διάγνωσης και άρα θεραπευτικής αντιμετώπισης. Για ποιο λόγο, όμως, συμβαίνει αυτό;
Λαμβάνουν οι γυναίκες παρόμοιες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης με τους άντρες;
Τα δύο φύλα παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες, αλλά και σημαντικές διαφορές, ιδίως σε βιολογικό και συμπεριφοριστικό χαρακτήρα. Οι διαφορές αυτές έγκειται στην αναπαραγωγική λειτουργία, τη συγκέντρωση των σεξουαλικών ορμονών, τη διαφορετική έκφραση γονιδίων, καθώς και τη διαφορετική κατανομή του σωματικού λίπους. Αυτές οι διαφορές επηρεάζουν σε ένα μεγάλο βαθμό την εκδήλωση και τα παθοφυσιολογικά μονοπάτια διαφόρων νοσημάτων κ ώς εκ τούτου την προσέγγιση της υγειονομικής περίθαλψης στο παγκόσμιο σύστημα υγείας. Πρόσφατη μελέτη θίγει το γεγονός της παράλειψης του φύλου ως σημαντικό παράγοντα έκβασης μιας ασθένειας από την επιστημονική κοινότητα, το οποίο επιβεβαιώνεται από ποικίλα στατιστικά δεδομένα:
- Υπάρχει σημαντική καθυστέρηση γυναικών ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα σε κλινική πρώιμης αρθρίτιδας, σε σύγκριση με τους άνδρες ασθενείς.
- Οι γυναίκες ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια καθυστερούν να υποβληθούν σε αιμοκάθαρση, σε σχέση με τους άνδρες.
- Οι γυναίκες με καρδιακή ανεπάρκεια λαμβάνουν σημαντικά μειωμένη ποιότητα υγειονομικής περίθαλψης, με βάση τις συνιστώμενες κατευθυντήριες οδηγίες σε σχέση με τους άνδρες ασθενείς.
- Οι γυναίκες ασθενείς με έμφραγμα του μυοκαρδίου παρουσιάζουν μη έγκαιρη διάγνωση, αλλά και λιγότερο επεμβατική θεραπευτική αντιμετώπιση, σε σχέση με τους άνδρες ασθενείς.
Σε πολύ πρόσφατο επιστημονικό podcast του the BMJ series, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, δύο γυναίκες παίρνουν το λόγο και σχολιάζουν το πώς ο γυναικείος πληθυσμός λαμβάνει υποβαθμισμένες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, εν έτει 2022. Η επιστημονική διευθύντρια του Καναδικού Ινστιτούτου Υγειονομικής Έρευνας, Cara Tannenbaum, σχολιάζει πως το ποσοστό των γυναικών, που συμμετέχουν ως εθελοντές στην έρευνα είναι πολύ μικρό, με αποτέλεσμα τα συμπεράσματα της πλειονότητας των ερευνών που έχουμε στα χέρια μας να αφορούν ως επί το πλείστον τον ανδρικό πληθυσμό. Επιπλέον, υπάρχουν αρκετά “επιστημονικά κενά” ακόμα και σε επίπεδο κατανόησης βασικών αρχών βιολογίας και φυσιολογίας του γυναικείου σώματος.
Ως εκ τούτου, η αντιμετώπιση των γυναικών στο παγκόσμιο σύστημα υγείας απαιτεί νέες προσεγγίσεις σε επίπεδο έρευνας και επακολούθως σε επίπεδο διάγνωσης και θεραπευτικής αντιμετώπισης. Καταλαβαίνουμε λοιπόν, ότι είναι αναγκαίο η επιστημονική κοινότητα να στρέψει το ενδιαφέρον της προς τη λειτουργία του γυναικείου σώματος και τις φυσιολογικές διαφορές που παρουσιάζει, ώστε οι υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης να αναβαθμιστούν στο άμεσο μέλλον.
Πηγές αναφοράς
Jindal RM, Ryan JJ, Sajjad I, Murthy MH, Baines LS (2005) Kidney transplantation and gender disparity. Am J Nephrol 25: 474–483
Regitz-Zagrosek V (2006) Therapeutic implications of the gender-specific aspects of cardiovascular disease. Nat Rev Drug Discov 5: 425–438
Regitz-Zagrosek V et al. (2010) Heart transplantation in women with dilated cardiomyopathy. Transplantation 89: 236–244
Regitz‐Zagrosek, V. (2012). Sex and gender differences in health: Science & Society Series on Sex and Science. EMBO reports, 13(7), 596-603.
Zandman-Goddard G et al. (2012) Sex and gender differences in autoimmune diseases. In Sex and Gender Aspects in Clinical Medicine (eds Oertelt-Prigione S, Regitz-Zagrosek V), pp 101–124. London, UK: Springer
World Health Organisation (https://www.who.int)
Γράφει η επιστημονική ομάδα του www.lyb.gr